สภาพัฒนาการเมืองจัดเสวนาเรื่อง 'องค์กรอิสระ ควรยุบหรือไม่ยุบ และอย่างไรประชาชนจึงพึ่งได้' โดยมีนักวิชาการและบุคคลที่เกี่ยวข้องรวมเสวนา ที่โรงแรมสวนดุสิต เพลส มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต เมื่อวันที่ 29 มี.ค.
พิศิษฐ์ ลีลาวชิโรภาส
รักษาการผู้ว่าการสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.)
สตง. เป็นองค์กรอิสระหนึ่งที่มีความเก่าแก่มากองค์กรหนึ่งตามรัฐธรรมนูญปี 2540 ยืนยันว่าที่ผ่านมาสตง. ทำงานด้วยความเป็นกลางท่ามกลางปัญหา ทุจริตคอร์รัปชั่นที่มากมาย
หากบ้านเมือง เรามีการบริหารจัดการที่ดีก็เดินไปได้ แต่บ้านเมืองใดที่ปกครองโดยผู้มีอำนาจใช้อำนาจกดขี่ข่มเหงเบียดบังผลประโยชน์ของประชาชน บ้านเมืองก็อยู่ลำบาก
ปัญหาเหล่านี้เป็นหน้าที่ของประชาชนต้องร่วมกันแก้ ไข แต่ต้องมองด้วยว่าใครที่เป็นคนก่อปัญหาจนทำให้ภาพลักษณ์ของประเทศเสียหายมาก
องค์กรอิสระจะมีหรือไม่มีก็ได้ หากผู้ปกครองบ้านเมืองไม่เอาผลประโยชน์เข้าตัวเอง และยึดผลประโยชน์ส่วนรวม
แม้หลายองค์กรจะได้ชื่อว่าเป็นองค์กรอิสระแต่ต้องได้รับการตรวจสอบเพราะองค์กรอิสระมีความเชื่อมโยงกับฝ่ายนิติบัญญัติอยู่ ไม่ได้เป็นอิสระ 100 เปอร์เซ็นต์
องค์กรอิสระที่ตั้งขึ้นตามรัฐธรรมนูญได้แก่ สตง. คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และผู้ตรวจการแผ่นดิน แม้จะถูกติติงเรื่องความเป็นอิสระ แต่ไม่เคยทิ้งหลักการจากรัฐธรรมนูญปี 2540 โดยมีการพัฒนาอยู่ตลอด และหากตัวบุคคลขององค์กรอิสระไม่ดีก็มีกระบวนการถอดถอนได้ ทุกอย่างเป็นไปตามกระบวนการ
ส่วนจะยุบหรือไม่ยุบ ผมไม่อยู่ในฐานะที่พูดได้ แต่เห็นว่าการเปลี่ยนแปลงเป็นสิ่งที่ดีหากนำไปสู่เรื่องดี แต่หากเปลี่ยนแปลงรวดเร็วเป็นพายุก็อาจจะล่มได้
ส่วนศาลปกครองและศาลรัฐธรรมนูญ อาจมีคนอยากให้ยุบแต่คิดว่ายังไม่ใช่เป้าหมายหลัก
ทั้งนี้ ปัญหาไม่ได้ขึ้นอยู่กับตัวองค์กรอิสระ แต่ขึ้นอยู่กับปัญหาของบ้านเมืองในวันนี้ที่เยอะ มาก เชื่อว่าท้ายที่สุดแล้วหากองค์กรอิสระถูกยุบ ทุกแห่งจะน้อมรับและกลับไปเป็นประชาชน
เธียรชัย ณ นคร
อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
ปัญหาไม่ได้อยู่ที่องค์กรอิสระ แต่อยู่ที่ตัวคณะกรรมการในองค์กรอิสระ
องค์กรอิสระเกิดขึ้นเนื่องจากนักการเมืองมีปัญหาในเรื่องจริยธรรม ดังนั้น ทุกฝ่ายต้องตระหนักว่าองค์ กรอิสระเกิดขึ้นมาได้เพราะอะไรและเพื่ออะไร และต้องพิจารณาว่ากลไกการตรวจสอบถ่วงดุลที่เหมาะสมคืออะไร
ถ้าฝ่ายการเมืองมีระบบกลไกการตรวจสอบที่ดี องค์กรอิสระคงไม่ต้องไปตรวจสอบปัญหา แต่ปัจจุบันฝ่ายการเมืองมีระบบที่ทำให้คนไม่เชื่อว่าจะตรวจสอบกันเองได้โดยเฉพาะเรื่องจริยธรรม
ดังนั้น ผมจึงเห็นว่าองค์กรอิสระทุกองค์กรยังควรมีอยู่เพราะเราเดินทางมาไกลแล้ว แต่ต้องจัดลำดับให้ดีว่าทุกองค์กรจะต้องถูกตรวจสอบและควบคุมได้
ทั้งนี้ ยอมรับว่าการสรรหาองค์กรอิสระมีปัญหาอยู่จริง เพราะการสรรหาใช้เวลาเร็วที่สุดต่อคนไม่เกิน 30 นาที จึงต้องทบทวนกระบวนการสรรหาใหม่ให้ดีกว่าที่เป็นอยู่เพราะการสรรหาบางครั้งมีนัยยะทางการเมือง ทำให้ได้คนเข้ามาก็เกิดปัญหา
ซึ่งองค์กรอิสระที่มีในปัจจุบันต้องเปิดใจให้กว้าง ไม่ใช่มุ่งจะจัดการฝ่ายการเมืองหรือข้าราช การเพียงอย่างเดียว
ประยุทธ์ ศิริพานิชย์
ส.ส.มหาสารคาม พรรคเพื่อไทย
องค์กรอิสระจะเขียนไว้ในรัฐธรรมนูญหรือ ไม่ ไม่ใช่สาระสำคัญ เพราะทุกองค์กรต้องมีกฎหมายรอง รับ และหากเขียนกฎหมายไว้สวยหรูอย่างไร แต่หากผู้ที่เข้ามานั่งในองค์กรไม่ดีก็เหมือนเดิม
สำหรับองค์ กรของรัฐสภา ผมอยากให้เป็นที่พึ่งของประชาชน อยากเห็นองค์กรทางการเมืองมีความก้าวหน้าเหมือนในต่างประเทศที่ฝ่ายค้านกับรัฐบาลตรวจสอบกันอย่างจริงจัง แต่หากเห็นว่าพวกตัวเองถูกต้องหมดก็จะล้มเหลวและน่าเกลียด ซึ่งระบบการตรวจสอบถ่วงดุลระหว่างองค์กรจะวังเวง
นอกจากนี้ยังมีตรรกะที่คนของฝ่ายรัฐบาลไม่สามารถอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีได้เต็มที่ ซึ่งเรื่องนี้ผมอยากเห็นการตรวจสอบที่เต็มที่
อย่างไรก็ตาม ผมเห็นว่าควรคงองค์กรอิสระไว้ แต่จะต้องมีการปรับปรุงอำนาจหากให้อำนาจมากเกินไปแล้วใส่ในมืออำนาจนั้นก็อาจเป็นพิษได้
นิพิฏฐ์ อินทรสมบัติ
ส.ส.พัทลุง พรรคประชาธิปัตย์
เรื่องแก้รัฐธรรมนูญมีการพูดกันเยอะโดยเฉพาะการยุบองค์กรอิสระ แต่ยังไม่ตกผลึก
ถึงแม้วันนี้จะมีคนคิดล้มองค์กรอิสระ แต่ผมมองว่าประเทศเดินไกลกว่าจะกลับถอยหลังแล้ว เดินมาไกลมากแล้ว ยุบองค์กรอิสระไม่ได้แล้วเพราะประชาชนจะขาด ที่พึ่ง
การยุบทิ้งเท่ากับตัดแขนประชาชนทิ้ง ดังนั้น ทุกคนควรทำให้องค์กรอิสระทำงานได้อย่างอิสระ
ขณะเดียวกันจะต้องถูกตรวจสอบได้ด้วย ซึ่งทุกคนต้องช่วยกันออกแบบ แต่ต้องทำให้เป็นกลไกที่ถ่วงดุลระหว่าง 3 อำนาจได้ คือ อำนาจบริหาร นิติบัญญัติ ตุลาการ ขอให้วางระบบ ให้ดี
ทั้งนี้ สิ่งที่นักการเมืองกลัวที่สุดคือกลัวติดคุก กลัวตุลาการขึ้นสมอง เพราะตุลาการเป็นวิชาชีพ การขึ้นมาของตุลาการไม่ได้ขึ้นมาด้วยการล็อบบี้แต่มาจากการฝึก
จึงทำให้องค์กรตุลาการทุกวันนี้ได้รับความไว้วางใจจากประชาชนมากที่สุด
การออกแบบรัฐธรรมนูญครั้งต่อไปจะมีการออกแบบไม่ให้องค์กรอิสระถูกครอบงำได้ง่าย หากปล่อยให้สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นเท่ากับตัดแขนตัวเอง สิ่งที่ดีที่สุดในระบอบนี้กำลังจะถูกออกแบบให้ควบคุมได้และมีอิสระน้อยลง
โดยเฉพาะหากออกแบบให้ประธานศาลฎีกาต้องได้รับการโหวตจากรัฐสภา ประเทศนี้ จบเลยเพราะคนที่มีอำนาจมากที่สุดคือนายกรัฐมนตรี
