เรื่องแรก เอาแบบเบาๆ ก่อน นั่นก็คือ ผมเห็นว่า ไม่ควรจะมีโควตานักวิชาการหรือผู้ทรงคุณวุฒิในสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญควรเป็นตัวแทนของประชาชนที่มาจากการเลือกตั้งหากจะมีนักวิชาการหรือผู้ทรงคุณวุฒิก็ควรจะเป็นเพียงกองเลขาฯ หรือได้รับเชิญมาให้ความเห็นเท่านั้น เพื่อตัดโอกาสไม่ให้มีการครอบงำและการส่งตัวแทนนอกกระบวนการประชาธิปไตยเข้ามาในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญ โดยเฉพาะการลงเสียงโหวต เพราะนักวิชาการไม่ควรมีอภิสิทธิ์เหนือใคร
เรื่องที่สอง ขอแบบหนักๆ นั่นก็คือ ผมอยากจะลองคิดเล่นๆ ว่า ถ้าปัญหาเรื่องของการร่างและแก้รัฐธรรมนูญมันวุ่นวายมากนัก ผมก็อยากจะรู้ว่าถ้าพรุ่งนี้มีการยกเลิกรัฐธรรมนูญขึ้นมา สภาพบ้านเมืองจะเป็นอย่างไร ?
ลองนึกดูเล่นๆ สิครับ เราจะได้มาลองคิดว่าถ้าจะมีรัฐธรรมนูญสักฉบับ และจะมีรัฐธรรมนูญที่ดี ขึ้นมาสักฉบับ มันควรจะเกี่ยวเนื่องกับเรื่องอะไรบ้าง
ถ้าเราไม่มีจินตนาการระดับนี้ เราก็คงไม่สามารถจะถกเถียงเรื่องรัฐธรรมนูญกันได้สักเท่าไหร่หรอกครับ
ข้อแรก ผมไม่เชื่อว่า บ้านเมืองเราจะมีสภาวะวุ่นวาย เพราะเอาเข้าจริงเวลาที่เราเรียนกันมาเนี่ย แล้วมองว่าอังกฤษไม่มีรัฐธรรมนูญ ก็ไม่ได้หมายความว่าอังกฤษมีความวุ่นวายใช่ไหม มีการรัฐประหารไหม?
ข้อสอง ที่เชื่อมโยงกับข้อแรกอย่างยิ่งก็คือ การไม่มีรัฐธรรมนูญไม่ได้ให้หลักประกันว่า จะต้องกลับไปสู่สมบูรณาญาสิทธิราชย์เสมอไป (ย้อนกลับไปดู แม้แต่กบฏบวรเดช ก็ไม่ได้ย้อนกลับไปด้วยซ้ำ มีแต่พวกคลั่งมาตรา 7 และพวกคลั่งสี่แผ่นดินมากกว่า) หากพิจารณาจากกรณีของอังกฤษเอง
ข้อสาม เมื่อไม่มีรัฐธรรมนูญที่เป็นลายลักษณ์อักษรแล้ว จะเป็นไปได้จริงหรือไม่ว่าบ้านเมืองจะเข้าสู่ยุคที่มีแต่รัฐธรรมนูญฉบับวัฒนธรรม ที่มีการเสนอกันมาโดยตลอด ว่าสถาบันบางสถาบันอาจจะมีอำนาจมากกว่าที่เขียนไว้ เพราะรัฐธรรมนูญฉบับวัฒนธรรมตามที่นักวิชาการเสนอนั้นก็ดูไม่ให้ความสำคัญกับพลังของประชาชน และค่อนข้างไม่สามารถอธิบายได้ว่ารัฐธรรมนูญฉบับวัฒนธรรมนั้นเปลี่ยนแปลง-สามารถเปลี่ยนแปลงได้อย่างไร
ข้อที่สี่ ผมไม่เชื่อว่าทหารและการทำรัฐประหารจะเป็นหนทางเดียวที่จะยกเลิกรัฐธรรมนูญได้
กล่าวโดยสรุปก็คือ ถ้ามันวุ่นวายมากนัก ก็ลองยกเลิกรัฐธรรมนูญหรืองดใช้รัฐธรรมนูญดูสักพักดีไหมครับ แต่ไม่ต้องคิดว่าจะต้องมีใครอยู่เหนือรัฐธรรมนูญและมีใครอยู่เหนือใคร
แต่จุดสำคัญอยู่ที่ว่าผมอยากจะรู้ว่าจะมีองค์กรไหนพังทลายลงไปอย่างฉับพลันทันที และไม่ได้หมายความว่าสถาบันกษัตริย์จะกลับมามีอำนาจเหนือสถาบันอื่นๆ เพราะสถาบันอื่นๆ ก็พัฒนาขึ้นมาหลายสิบปีเช่นกัน ขึ้นอยู่กับว่าสถาบันต่างๆ มีกฎหมายรองรับไว้มากน้อยเพียงใดต่างหาก
ลองคิดในเชิงสมมุติเช่นนี้ ก็จะได้มาลองดูว่าแต่ละสถาบันนั้นจะต่อรองเจรจากันอย่างไร ด้วยเหตุด้วยผลจริงๆ แทนที่จะต้องมาคิดกันว่าเพราะรัฐธรรมนูญระบุเอาไว้เท่านั้นเอง
การยกเอารัฐธรรมนูญออกไปเสียก่อนสักพักหนึ่ง (อย่างน้อยในเชิงวิธีคิด) จะได้มาลองคิดกันจริงๆ ว่าอำนาจและความสัมพันธ์ทางอำนาจในสังคมนี้มันจะเป็นอย่างไร เพราะต่อให้ไม่มีรัฐธรรมนูญ ก็ไม่เคยทำให้กฎหมายอื่นๆ ที่ระบุตัวตนและพัฒนาการของสถาบันทางการเมืองล้มครืนลงมาอย่างฉับพลันทันที เอาเข้าจริงแม้แต่ประโยคว่าการล้มล้างรัฐธรรมนูญเป็นการผิดรัฐธรรมนูญก็ไม่เคยถูกตัดสินว่าผิดรัฐธรรมนูญหากเป็นการรัฐประหาร หรือว่าการทำรัฐประหารเอาเข้าจริงก็ไม่สามารถล้มล้างหรือสั่งการทุกเรื่องราวได้เสมอไป...
